EMPATIA - BLOG

O autorze ↓

Aktywizm jest racjonalny?

Akcja z portretami zwierząt
Akcja z portretami zwierząt empatia.pl
Wszyscy do pewnego stopnia myślimy stereotypami. Nie ma co ukrywać, to ułatwia życie, często przyspiesza nasze decyzje i oceny. Bywa, że ratuje nas przed zgubą. Kiedy w ciemnym zaułku zobaczysz grupę młodych, wygolonych na łyso mężczyzn, nie będziesz się zastanawiać, czy wracają ze spotkania ofiar firmy kosmetycznej, która wypuściła na rynek zły szampon, ale zrobisz co w twojej mocy, by jak najszybciej zniknąć im z horyzontu. Zdarza się jednak, że stereotypy są krzywdzące albo po prostu mijają się z prawdą.

Wielu ludzi oskarża o sentymentalizm osoby, które odmawiają jedzenia zwierząt. Szczególnie, jeśli są to zwierzęta zjadane przez większość społeczeństwa. Dzieje się tak również wtedy, gdy takie osoby swój sprzeciw uzasadniają poczuciem sprawiedliwości. Mówią, że jest nie fair stosować przemoc wobec słabszych i ich zabijać, kiedy nie musimy tego robić. Czy rzeczywiście kierują nimi sentymentalizm i tkliwość?



Naukowcy z Wydziału Psychologii i Centrum Neuronauki Poznawczej i Społecznej Uniwersytetu Chicago chcieli się dowiedzieć jaką rolę w naszym poczuciu sprawiedliwości odgrywają emocje i zdolności poznawcze.

W tym celu, przeprowadzili doświadczenie z użyciem funkcjonalnego magnetycznego rezonansu jądrowego, który bada wzrost przepływu krwi i ilości tlenu w mózgu. Obserwacja mózgu żywej i świadomej osoby za pomocą tego urządzenia wykazuje, które części mózgu uaktywniają się gdy badany wykonuje określone zadania.

Podczas doświadczenia, badanym pokazywano filmiki video, w których ludzie zachowywali się uprzejmie lub okrutnie wobec bezdomnego - albo wrzucając pieniądze do kubka albo kopiąc taki kubek. Eksperymentatorzy prosili uczestników badania o ocenę obserwowanych zachowań - czy są dobre czy też złe z moralnego punktu widzenia. Badani wypełniali również kwestionariusze, które miały ocenić ich poznawczą i emocjonalną empatię i poczucie sprawiedliwości.

Zgodnie z przewidywaniami, uczestnicy, u których stwierdzono większą wrażliwość na to co sprawiedliwe/niesprawiedliwe, reagowali żywiej na przedstawiane scenki video - bardziej ganili za złe zachowanie i bardziej chwalili za zachowanie dobre.

Zaskakujące były jednak wyniki badań rezonansu magnetycznego. U osób z większym poczuciem sprawiedliwości, aktywność wykazywały te obszary mózgu, które kojarzymy z wyższymi czynnościami poznawczymi, a więc racjonalnym, logicznym myśleniem. W ocenianiu czy coś jest sprawiedliwe czy niesprawiedliwe nie brały udziału obszary mózgu związane z emocjami.

Jakie wnioski wyciągnęli badacze? Jean Decety profesor psychologii i psychiatrii prowadzący eksperyment powiedział: "Wydaje się, że poczuciem sprawiedliwości nie kierują emocje. Poczuciem sprawiedliwości kierują raczej zdolności poznawcze". A więc kiedy mówimy, że coś jest słuszne lub niesłuszne, dobre lub złe, kieruje nami racjonalne myślenie.

Dlaczego piszę o tym na blogu Empatii? Takie badania rzucają nowe światło na, co kieruje ludźmi, którzy nie mogą siedzieć cicho widząc niesprawiedliwe traktowanie i działają na rzecz bardziej sprawiedliwego świata – dla ludzi i dla zwierząt. Decety podkreśla, że malowany przez społeczeństwo portret sentymentalnej aktywistki (czy aktywisty) działającej głównie z pobudek emocjonalnych jest niezgodny z rzeczywistością. Chęć działania może za to wynikać bardziej ze złożonego procesu myślowego.

Stając w obronie zwierząt, mówię, że jest nie fair stosować przemoc wobec słabszych i ich zabijać. Dodaję, że zwierzęta takie jak krowa, kura, świnia czy ryba są zdolne do odczuwania bólu, do myślenia i unikają bólu i cierpienia, robią wszystko by pozostać przy życiu. Podkreślam też, że my ludzie mamy wybór – możemy żyć bez mięsa, mleka i jajek, a więc nie musimy płacić za tę przemoc i zabijanie, które są nieodłącznym składnikiem hodowli zwierząt na te produkty.

Jeśli wierzyć przedstawionemu badaniu, nie podpowiada mi tego zwykła emocja, lecz bardziej rozum, analiza rzeczywistości. Nie uchylam się od nauki, wręcz przeciwnie, czerpię z niej wiedzę. To dietetyka mówi o możliwości diety wegańskiej (Stanowisko największej organizacji dietetycznej na świecie Academy of Nutrition and Dietetics). To etologia poznawcza i dziedziny pokrewne badają umysły zwierząt (Deklaracja na temat świadomości u zwierząt – Cambridge 2012). To etyka, która jest częścią naszej kultury (powiedziałabym nawet, że jedną z większych zdobyczy naszego rozwoju gatunkowego) podpowiada nam, że powinniśmy się zastanawiać nad tym jak postępujemy, szczególnie wobec słabszych.

Katarzyna Biernacka

Więcej:
O badaniu: http://www.sciencedaily.com/releases/2014/03/140328102909.htm
Stanowisko Academy of Nutrition and Dietetics na temat diet wegetariańskich: http://www.eatright.org/About/Content.aspx?id=8357
Deklaracja na temat świadomości u zwierząt – Cambridge 2012: http://fcmconference.org/img/CambridgeDeclarationOnConsciousness.pdf
Codzienne przepisy wegańskie: https://www.facebook.com/WeganizmSprobujesz?
Trwa ładowanie komentarzy...